اخبار > منبر دعوت در رسانه ها غایب است


  چاپ        ارسال به دوست

منبر دعوت در رسانه ها غایب است

تحقیق: خالد احمد المطعنی / روزنامه الأهرام مصر

همگی شبانه روز دم از تجدید گفتمان دینی می زنند به ویژه در این برهه زمانی که کشور شاهد اقدامات تروریستی، جنایت، قتل، نابودی، تخریب و ایجاد رعب و وحشت بین شهروندان است که همگی به نام دین انجام می شود، اما حجم برنامه های دینی که از رادیو و تلویزیون پخش می شود بسیار کمتر از نقش اصلی آنهاست و این امر توسعه و تغییر شکلی و مضمونی و همچنین افزایش مدت زمان پخش را الزامی کرده است. آیا گردانندگان فعلی رادیو و تلویزیون از تولید برنامه های دینی که بینندگان و شنوندگان را جذب کند و آنها را از یافتن پاسخ پرسهایشان بی نیاز کند ناتوان شده اند؟ تا مخاطبان به سوی شبکه های مذهبی افراطی و تندرو یا آنهایی که برای خدمت به اهداف و دستور کار خاصی تأسیس شده اند نروند؟ چرا پس از بسته شدن این شبکه ها هیچ کس جایگزینی ارائه نداد تا در این زمان که دولت و مؤسسات دولتی در حال بازیابی نیروی خود هستند مردم را از سرگردانی و سردرگمی برهاند؟!

عبدالخالق یوسف عطیه معاون دبیر کل سازمان رادیو و تلویزیون مصر درباره میزان پخش برنامه های دینی می گوید که در سال 2013 ـ 2014 این میزان بیشتر از 0.81% مجموع برنامه های تلویزیون نبوده است و این میزان در رادیو که شامل رادیو قرآن است 4.44% بوده است. با این توضیح که این حجم بسیار کمتر از خواسته های بینندگان و شنوندگان رسمی رادیو و تلویزیون است و نیازهای آنان را برآورده نمی کند.

مشکلات متعدد

مجدی درویش یکی از بزرگترین کارگردانان برنامه های دینی تلویزیون درباره موانع موجود بر سر راه گسترش برنامه های دینی و توسعه آنها می گوید موانع متعددی در تکمیل مأموریت ما در روند توسعه برنامه وجود دارد که مهمترین آنها فضای کم و محدودی است که برای برنامه های دینی در مقایسه با برنامه های دیگر در نظر گرفته شده است کما اینکه زمان پخش برنامه های دینی مشکل دیگری است که مانع دسترسی بخش بزرگی از شنوندگان به آن می شود. وی تأکید می کند چنانچه این موانع برداشته شوند فرصت بهتری را برای ارائه برنامه های دینی که نیازهای بینندگان و شنودگان را برآورده می کند خواهیم یافت. دلیل آن این است هنگامی که مسؤلان، روزانه به مدت 40 دقیقه و در زمان پخش مناسب که یک ربع به پنج هر روز بود به پخش زنده برنامه «فاسئلوا أهل الذکر» در ماه رمضان گذشته اقدام کردند، بازدهی خوب و مثبت بدست آمد بطوریکه صدها تماس از سوی مخاطبان برای پاسخ به سؤالهایشان دریافت می شد. این برنامه همچنان در حال پخش است ولی با وجود اینکه تنها در روزهای سه شنبه هر هفته و در ساعت  سه و نیم بعد از ظهر پخش می شود ولی همچنان بازدهی منطقی دارد.

شلوغی استودیوها

وی افزود یکی دیگر از موانعی که در توسعه برنامه های دینی با آن مواجه هستیم، مشکل شلوغی استودیوها می باشد، با این توضیح که این استودیوها امکانات مناسبی برای ساخت برنامه های دینی در قالب بهتر را دارند ولی تعداد بالای رزرو برای برنامه های دیگر مانع اصلی است. لذا خواهان افزایش تعداد استودیوها و توسعه آنها هستیم تا برنامه های جدید که خواسته های مخاطبان و بینندگان را پاسخگو باشد در همه رشته های مذهبی اعم از فتاوی یا برنامه های اجتماعی با ماهیت مذهبی و همچنین برنامه هایی درباره ارزشهای اخلاقی را بتوانیم بسازیم.

وی اشاره کرد که تفاوت بین ما و شبکه های خصوصی دینی ماهواره ای این است که این شبکه ها فضای پخش بسیار زیادی برای پخش برنامه های خود بصورت شبانه روز دارند و همچنین زمان پخش برنامه ها بصورت بیست و چهار ساعته فراهم است بطوریکه بیننده در هر زمانی می تواند آن را دنبال کند، ولی چیزی که ما را نسبت به این شبکه ها متفاوت می کند این است که ما نسبت به دعوت هر کسی از شبه علما و یا واعظان نیمه تمام اقدام نمی کنیم، بلکه برای مهمانانی که بر صفحه تلوزیون ظاهر میشوند شرایط و ضوابطی داریم و یکی از مهمترین این ضوابط این است که مهمان برنامه چه جوان و چه شیخ باید یکی از علمای الأزهر و یا اوقاف باشد و باید دارای فکر میانه رو و معتدل باشد و همچنین باید از نظر رسانه ای قابل قبول باشد و دارای قدرت جذب بینندگان باشد تا بتواند بر آنها تأثیرگذار باشد، علاوه بر این ما در برنامه هایمان دنباله رو امور و قضایایی که آشوب و فتنه در بین مردم ایجاد کند نیستیم به ویژه اینکه در حال حاضر کشور در حالت بحرانی به سر می برد.

هشام زین یکی دیگر از کارگردانان بزرگ برنامه های دینی در تلویزیون، همین سخنان را تأکید کرده و توضیح می دهد برای غلبه بر مشکل شلوغی استودیوهای ضبط برنامه های دینی، به استودیوی مسجد تلویزیون پناه می بریم که شرایط مناسب این کار را ندارد و همچنین یک مشکل فنی بزرگ دارد و آن فقدان عایق صوتی است که منجر به تداخل صدا از فضای خارج به هنگام ضبط می شود، امری که کیفیت برنامه را پایین می آورد.

کمی بودجه

در همین راستا، محمد القاضی مدیر گروه خارجی پخش برنامه های مذهبی تلویزیونی تأکید می کند: مشکلی که در تهیه و تولید برنامه داریم، کمبود بودجه برای تجدید دکورها و تزئینات مخصوص برنامه های دینی در استودیوها می باشد و دلیل آن مشکلات اقتصادی است که کشور بطور عام و سازمان رایو و تلویزیون بطور خاص با آن مواجه است و امیدواریم در آینده نزدیک این شرایط بهتر شود تا ما را در توسعه برنامه های دینی چه از نظر ایده و محتوا و چه از نظر روش تولید کمک کند. تجدید دکورها و تزئینات باعث میشود این برنامه ها همگام با مسائل روز باشند و قدرت جذب بینندگان و شنوندگان بیشتری را که به دنبال یافتن معلومات دینی صحیح از منابع اصلی آن هستند، داشته باشند.

آغاز توسعه

به دنبال این اظهار نظر، مها مدحت رئیس بخش دینی اداره مرکزی تلویزیون گفت: در حال حاضر تعدادی برنامه در شبکه یک وجود دارند که بالفعل توسعه یافته اند مانند برنامه «حدیث الروح» که امیدواریم رئیس تلوزیون با توجه به اهمیت این برنامه دینی میانه رو که با وجود وقت کوتاه، محتوایی عمیق دارد، زمان پخش آن را به وقت قبلی خود پیش از بخش خبری ساعت بیست و یک بازگرداند. به ویژه اینکه در آن به اندیشه های افراطی از سوی علمای الأزهر و در رأس آنها دکتر علی جمعه مفتی سابق مصر و دکتور احمد عمر هاشم یکی از اعضای هیئت علمای ارشد، پاسخ داده می شود.

وی توضیح داد در خصوص شبکه ماهواره ای، برنامه های «مع الطیب» که مربوط به دکتر احمد الطیب شیخ الأزهر است و «حدیث الصباح» که مربوط به دکتر شوقی علام مفتی مصر است نگه داشته خواهند شد همچنین برنامه « الرحمة المهداة» که اولین برنامه دینی برای مسلمانان خارج از کشور به زبان انگلیسی است و برای تأیید اندیشه میانه روی داخلی و خارجی است ادامه خواهد یافت. علاوه بر این در حال حاضر به دنبال امکان ارتباط با بینندگان از طریق پیامهای کوتاه و روش های نوین ارتباط جمعی هستیم تا بیننده هر چه را بخواهد درباره دین خود بداند از طریق تلویزیون رسمی بیابد.

و امید داریم که با بازگشت کمیته عالی دینی در سازمان رادیو و تلویزیون، زمان پخش برنامه های دینی و امکان توسعه استودیوهای ضبط و دکورهای ویژه آن برنامه ها تجدید نظر شود. ما همچنین امیدواریم که مدت زمان پخش که برای ما بر روی جدول در نظر گرفته شده افزایش یابد و برنامه های مذهبی تلویزیون در کانون توجه قرار بگیرند و از هیچ تلاشی برای توسعه برنامه های دینی و قرار دادن تبلیغات آنها بر روی نقشه بازاریابی در بخشهای اقتصادی کوتاهی نشود.

برنامه های رادیویی

در خصوص برنامه های دینی در رادیو، علی مسعود السهیت مدیرکل برنامه ریزی دینی در رادیو توضیح می دهد: حجمی که در رادیو به برنامه های دینی اختصاص داده شده تا حدی قابل قبول است و این با توجه به ترافیک زیاد برنامه های گوناگون دیگر است ولی امیدواریم که در مرحله آتی سهم ما بیشتر شود. وی توضیح می دهد برنامه هایی که در حال حاضر پخش می شوند تمام نیازهای شنونده را برآورده نمی کنند، به همین علت در حال بررسی توسعه این برنامه ها از طریق طرح ایده های مناسب و همگام با مسائل معاصر هستیم که علمای الازهر که به اعتدال و میانه روی مشهور هستند آنها را مورد بحث قرار می دهند. در همین حال مشغول بررسی نحوه پشتیبانی بخشهای آزاد برنامه های شبکه های مختلف رادیویی هستیم بطوری که محتوای رسانه ای آن شامل مضامین دینی اجتماعی نزدیک به مشکلات زندگی شهروندان باشد که باعث افزایش تعامل مخاطب با اینگونه برنامه ها شود. به علاوه خطبه های نماز جمعه و مناسبتهای مذهبی که بصورت زنده و به منظور احیای مجموعه ارزشهای اخلاقی در جامعه پخش می شوند و همچنین تشویق به مشارکت در پروژه های ملی بزرگ که در حال حاضر توسط دولت برای توسعه و خدمت به همه نسلها انجام می شود در حال بررسی هستند.

کانال تخصصی مذهبی

برای رهایی از موانعی که با توسعه برنامه های دینی در تلویزیون وجود دارد، محمد عبدالعزیز معاون سابق برنامه های دینی وزارت اطلاع رسانی، تأسیس یک کانال تخصصی مذهبی مشابه دیگر کانالهای تخصصی را پیشنهاد می کند تا به برنامه های دینی متنوع اختصاص یابد به نحوی که صدور فتوا به مراجع اصلی آن مانند دار الافتاء، کمیته فتوای الأزهر، مجمع پژوهش اسلامی و هیئت علمای ارشد سپرده شود، با تأکید بر اینکه برنامه صدور فتوی باید ضبط شده باشد و بصورت زنده پخش نشود زیرا فتوی نیاز به تحقیق فقهی جامع دارد و این امر در توجیه فتوی و صدور آن از منابع معتبر و مبارزه با تفکر افراطی و تندرو کمک می کند. این کانال همچنین می تواند در حمایت از وحدت ملی سهیم باشد و بی بند و باری اخلاقی در جامعه را از بین ببرد و از طریق برنامه هایی که علمای اسلامی و روحانیون مسیحی در آن مشارکت داشته باشند امکان پذیر است زیرا همه شهروندان، چه مسلمان و چه مسیحی بر اصول اولیه اخلاقی توافق دارند. بطور مثال همه بر این متفقند که راستگویی فضیلت است و دروغ و فحشا، پستی به شمار می آید. وی تأکید دارد چنین شبکه ای نیاز به هیئت امنایی متشکل از علمای ارشد الأزهر و پیشگامان دینی و رسانه ای دارد که شامل برنامه ریزی درست و پیگیری اجرای برنامه و انتخاب مهمانان و سخنرانان باشد. علاوه بر این باید برنامه هایی به زبانهای خارجی مختلف برای پاسخگویی به شبهات و مقابله با هجوم به نمادهای مذهبی که هر چند وقت یکبار از سوی برخی غربی ها صورت می گیرد در نظر گرفته شوند.

شبکه ماهواره ای الأزهر

دکتر طه ابوکریشه یکی از اعضای ارشد هیئت علمای الأزهر به نوبه خود تأکید کرد که ضرورت دارد که یک شبکه ماهواره ای وابسته به الأزهر، بزرگترین مؤسسه اسلامی که در هر مسأله دینی حرف آخر را می زند در اسرع وقت راه اندازی شود، زیرا صحنه فعلی جامعه مملو از اشکال مختلف تندروی و افراط گرایی، بی سوادی مذهبی و بی بند و باری اخلاقی است. درک نادرست از دین و بی ایمانی که هم اکنون بدون شرم و خجالت و با جسارتی بی سابقه در رسانه ها سرک می کشد، سبب شده آغاز به کار چنین شبکه ای بر ما واجب شرعی شود که باید در زمان حاضر آن را عملی کنیم.

وی خاطر نشان کرد که یاری طلبیدن از علما و استادان دانشکده علوم رسانه ای دانشگاه الأزهر برای شکل گیری این شبکه ضروری است چرا که آنها هم در زمینه رسانه تخصص دارند و هم شناخت درستی از دین دارند، از آنجا که فرهنگ آنها فرهنگ الأزهر است که قبله دانش و پناهگاه مردم بر ضد افراط گرایی و بی بند و باری است.

ترجمه:رایزنی فرهنگی قاهره/ آبان ماه 1393


١٤:٢٤ - يکشنبه ٢ آذر ١٣٩٣    /    شماره : ٦٢١٥٥١    /    تعداد نمایش : ٥٩١


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج