شناسنامه فرهنگي روسيه

 

فدراسیون روسیه: فدراسیون روسیه که در زبان محلی راسیا فدراتسیا تلفظ می شود، و منطقه شرق اروپا، بیش از هزار سال است که پهنه ای بزرگ برای فرهنگ های گسترده اسلاو را تشکیل می دهند. اسلاوها، نه تنها یکی از بزرگترین گروه های قومی اروپا و شمال آسیا به شمار می آیند، بلکه از درون آنها  تمدن های بزرگ و پرارزشی همچون تمدن روس بوجود آمده است که  به ویژه در طول چند قرن اخیر تاثیر بسزائی در رشد دانش و میراث فرهنگی جهان داشته اند.
روسيه يكي از بزرگترین کشورهاي دنیاست که بخش‌هایی از دو قاره آسیا و اروپا را در خاک خود داشته و با کشورهای مختلفی از چین و کره گرفته تا حوزه اسکاندیناوی (خلیج فنلاند و دریای بالتیک) اکراین و بلاروس، مرز مشترک دارد.ر دارد. روسیه با ۱۴ کشور آسیایی و اروپایی دارای مرز زمینی ست. زبان رسمی روسیه، روسی است اما ۲۷ زبان رسمی دیگر نیز در جمهوری‌ها و مناطق خودگردان این کشور وجود دارد. روسیه ۲۱ جمهوری خودگردان دارد که بیشتر در جنوب غرب کشور (قفقاز شمالی) قرار دارند.
اين كشور از لحاظ تنوع قومي و مذهبي يكي از مثال‌زدني ترين كشورهاي جهان محسوب مي‌شود. در روسيه بيش از صد قوم از تاتار و باشقیر و چواش و اوستی و آبخاز، همچنين مذاهب مختلف از مسيحي و يهودي و مسلمان و بودايي گرفته تا شمن ها در كنار يكديگر به آرامي زندگي مي كنند. آنچه‌ امروز نظام اجتماعی و فرهنگی روسيه‌ را تشکیل می دهد، مجموعه درهم تنیده از قومیت ها و ادیان است که در طول‌ تاريخی نسبتا طولانی از گذر تعاملات اقوام‌ و قبايل‌ گوناگون در یک گستره جغرافیایی استراتژیک گردهم آمده اند. 
تاریخ و فرهنگ روسیه از قدمتی طولانی برخوردار است و نویسندگان، هنرمندان و شعرای مشهور روسی در جهان شناخته شده اند. فدراسیون روسیه پس از فروپاشی اتحاد شووری دوران آزادی دینی و فرهنگی را تجربه می کند و اکنون بیش از 20 میلیون مسلمان در این کشور زندگی می کنند و اسلام پس از مسیحیت ارتدوکس دارای دومین جایگاه است.
انسجام فرهنگی روس‌ها وگرایش به فرهنگ شرقی از استحاله فرهنگی روس‌ها در فرهنگ غرب فاصله زیادی دارد و همین واقعیت نزدیکی فرهنگی روسیه را با فرهنگ شرقی رقم می‌زند. اکنون این کشور یکی از تاثیرگذارترین کشورهای جهان چه از لحاظ سیاسی و چه از لحاظ فرهنگی به حساب می آید.
در روسیه امروز نقش اصلی در ارتقاء سطح فرهنگی بر عهده دولت است که سهم چشمگیری را در تنظیم فضای فرهنگی جامعه بر عهده دارد. وزارت فرهنگ روسیه مجري سياستهاي فدرال در امر حمايت و حفاظت از آثار تاريخي و فرهنگي كشور بوده و بر امور صنايع دستي، هنر، كتابخانه هاي عمومي، موزه ها و ديگر مؤسسات فرهنگي و آموزش حرفه اي فرهنگي - هنري كشور نظارت دارد.
دلایل اهمیت روسیه برای ایران:
1.       همسایگی با روسیه،
2.       آشنايي نسبي مردم روسيه با فرهنگ و تمدن ايراني،
3.       توجه به جهان اسلام به سبب موقعيت جغرافيايي روسيه،
4.       حضور جمعيت بسيار مسلمانان در این کشور،
5.       آشنايي عمومي مردم روسيه با ادبيات كلاسيك ايران،
6.       تاثیر جدی ومداوم فرهنگ و سنن ایرانی و اسلامی در طی قرون بر بخش های جنوبی و مسلمان نشین روسیه،
7.       اعتماد بوجود آمده در سیاست خارجی دو کشور
8.       قدمت مراكز ايران شناسي و زبان فارسي در روسیه از دلايل اهميت داشتن فدراسیون روسیه براي جمهوري اسلامي ايران در عرصه فرهنگي محسوب مي شود.
روابط ایران و روسیه:
روسیه در چهارصد اخیر ارتباطات مهمی با ایران داشته، گرچه این ارتباطات بدلیل مسایل سیاسی همواره افت و خیز هایی را تجربه کرده است. پس از انقلاب اسلامی تا فروپاشی رژیم کمونیستی در این کشور، بر اساس اصل نه شرقی و نه غربی، ایران با روسیه روابط چندان خوبی نداشت اما در بیست سال گذشته، روابط دو کشور گسترش یافته و ضرورت شناخت بیشتر از جامعه، مردم و فرهنگ روسیه احساس می شود.
موافقت نامه فرهنگی بین ایران و روسیه قدمتی چهل و هفت ساله دارد. در سال 1345 اولين موافقتنامه مربوط به مسائل فرهنگی ميان دو کشور به امضا رسيد. در این موافقتنامه بر توسعه ارتباطات علمی، فرهنگی، هنری و ورزشی میان دو دولت تاکید شده بود.
پس از فروپاشي رژيم كمونيستي یادداشت تفاهم همکاری فرهنگی بین دو کشور در سال 1387 در مسکو منعقد شد. بر اساس این موافقت نامه، جهت های اصلی همکاری فرهنگی دو کشور در سالهای اخير عبارتند از:
۱- تماسهای علمی؛
۲- مبادله دانشجو؛  دولت روسيه سالانه ۲۰ الی ۳۰ بورس تحصيلی به ایرانیان واگذار می کند و تقريبا تعداد ۱۰0۰ دانشجو هم به هزينه خود در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی روسيه تحصيل می کنند؛
۳- ترجمه کتابهای علمی، ادبی، فلسفی و گسترش زبان...؛
۴- تماس ها در رشته اطلاع رسانی؛
۵- گسترش تماسها در زمينه گردشگری؛ آمار دقیقی درباره تعداد گردشگران روسیه و یا گردشگران ایرانی که از روسیه دیدن کرده اند وجود ندارد اما آقای جهانگیر کرمی در یک نوشته آمار سال 2007 را چنین اعلام کرده اند: در سال   ۲۰۰۷ ميلادی حدود ۶ هزار گردشگر ايرانی وارد کشور روسيه شدند.  بين شرکتهای جهانگردی دو کشور همکاری برقرار شده و شمارگردشگران بازديدکننده از دو کشور همچنان روبه افزايش است. سيدرضا سجادي سفير پیشین كشورمان در روسيه 28/2/92 در ایرنا گفته است: در فصل گرم سال 91 حدود چهل هزار گردشگر ایرانی وارد روسیه شده اند در حالی که با وجود روند روبه افزایش گردشگران روسی، 5 هزار نفر از آنان به ایران سفر کرده اند.
۶- مبادله فرهنگی در رشته تئاتر و سينما؛
۷- گسترش مسابقات ورزش؛
۸- گفتگوی بين اديان؛ در سال های اخیر چند کنفرانس گفتگوی بین اسلام و مسیحیت ارتدوکس میان دو کشور برگزار شده است.
9- برگزاری هفته های فرهنگی؛ در همین خصوص هفته فرهنگی روسیه در ایران با حضور 50 هنرمند روسی در رشته های تاتر و سینما، صنایع دستی، موسیقی و...26 مهرماه امسال در تهران برگزار
می شود و این بدنبال سفر 50 هنرمند ایرانی است که مهر ماه سال گذشته، هفته فرهنگی ایران در روسیه را برگزار کردند.
10- تماس های ادبی میان دو کشور؛ در این راستا اولین پل ادبی ایران و روسیه با حضور جمعی از ادبا، شاعران و محققان روسی در این عرصه بهار سال گذشته مصادف با سالروز تولد سعدی در ایران و خرداد ماه امسال مصادف با سالروز تولد پوشکین در روسیه برگزار گردید.
این اقدامات در راستای تحقق برنامه ها و توافق نامه های مشترک فرهنگی انجام می شوند.